Wat betekent de visienota Kunsten en Erfgoed (2026–2030) van de Vlaamse minister nu echt voor mensen die elke dag werken in kunst en cultuur?
Als Cultuurvakbond lazen we de nota grondig, en onze conclusie is dubbel: de minister benoemt veel problemen correct, maar laat op cruciale punten na om duidelijke keuzes te maken. Hieronder lichten we 3 kernpunten toe die belangrijk zijn voor jouw werk (en leven).
Cultuur als publiek goed: sterke woorden, maar wat met jouw job?
De visienota vertrekt van een belangrijk uitgangspunt: cultuur is een universeel recht en een publiek goed. Dat is een duidelijke breuk met het idee dat cultuur een luxe of bijzaak zou zijn. Ook de maatschappelijke waarde van kunst en cultuur wordt sterk benadrukt. Dat is positief.
Maar dat brengt een belangrijke vraag met zich mee: wat betekent dat voor je job, je inkomen en je toekomst
Wie cultuur als publiek goed beschouwt, moet ook erkennen dat culturele arbeid geen vrijwilligerswerk is. Ook in kunst en cultuur heb je recht op een leefbaar inkomen, degelijke arbeidsvoorwaarden en sociale bescherming. Over die vertaalslag blijft de visienota vaag. De erkenning is er, de garanties niet.
Fair practice: erkend, maar niet gefinancierd
De minister bevestigt het belang van fair practice: correcte verloning, veilige werkomstandigheden en respect voor kunstenaars en cultuurwerkers. Fair practice wordt zelfs expliciet opgenomen als norm en als aandachtspunt bij subsidies. Dat sluit aan bij wat de sector al jaren vraagt.
Maar tegelijk wringt het schoentje: er worden geen extra middelen voorzien om fair practice ook echt mogelijk te maken. Organisaties worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid, terwijl ze vaak al jaren werken met te krappe budgetten.
Fair practice zonder financiering dreigt zo een lege doos te worden, of erger: een extra druk op werkvloeren die het vandaag al moeilijk hebben.
Werkdruk en precariteit: juiste diagnose, geen structurele oplossing
De visienota erkent expliciet wat velen onder jullie dagelijks ervaren: hoge werkdruk, korte contracten, onzekerheid en een hoog risico op burn-out. Ook de studies zoals Loont Passie? worden aangehaald als referentie. Dat is belangrijk, want die studies tonen zwart op wit aan hoe precair loopbanen in de kunsten vandaag zijn.
Maar opnieuw blijft de beleidsreactie beperkt. Beurzen en tijdelijke instrumenten worden naar voren geschoven, terwijl structurele oplossingen – zoals betere loonvoorwaarden, langere perspectieven of een inhaalbeweging via een VIA voor de kunsten – uitblijven. Beurzen kunnen ademruimte geven, maar ze vervangen geen loon en geen sociale rechten.
Conclusie: een visie zonder hefboom?
De Strategische Visienota toont dat de minister goed begrijpt wat er misloopt in de sector. Veel analyses zijn herkenbaar en correct. Maar begrijpen is niet hetzelfde als oplossen.
Wat vandaag ontbreekt, zijn:
- duidelijke budgettaire keuzes;
- garanties voor leefbare loopbanen;
- een beleid dat fair practice afdwingbaar én haalbaar maakt;
- structureel overleg met de werkvloer.
Voor Cultuurvakbond is dit document dan ook geen eindpunt, maar een begin. Wij blijven, samen met onze leden en partners, aandringen op een cultuurbeleid dat niet alleen spreekt over waarden, maar die ook waar maakt voor wie elke dag cultuur mogelijk maakt.